Exclusief toegankelijk Registreer voor onbeperkte toegang tot ORnet.nl Lees meer

Artikel

Hoe ga je om met werktijdlengte en -regelingen?

0 4740 Algemeen

Afspraken over tijd en geld zijn het hart van iedere arbeidsvoorwaardelijke regeling. De WOR deelt regelingen over tijd op een wat vreemde manier in tweeën. Op afspraken over de lengte van de werkweek heeft de OR géén instemmingsrecht. Op werktijdregelingen wel.

We zien dus een tweedeling. Die is gelegen in de opvatting dat afspraken over de lengte van de werkweek van groot belang zijn. Ze behoren tot de core-business van de vakbeweging. Toch neemt het belang van werktijdregelingen de laatste tijd juist toe. Het wordt gevoed door discussies over de 24-uurseconomie.

Welke regelingen?
De meeste OR'en hebben geregeld te maken met werktijden. Immers: in bijna iedere CAO is bepaald dat de werkgever met de OR moet praten als hij van de standaardbepaling in de CAO wil afwijken. Welk recht heeft de OR dan precies? Dat hangt af van de formulering in de CAO. Om welke regelingen gaat het gewoonlijk?

Overwerkregelingen. Doorgaans is benoemd dat de werkgever de OR moet inlichten als hij tot overwerk wil overgaan, soms is er een verderstrekkend recht.

Roostervrije tijd. Meestal is bepaald dat de OR instemming heeft op een regeling waarin geregeld is hoe werknemers hun ATV-tijd kunnen opnemen.

Instellen van ploegendiensten of consignatie (oproep- en piketdiensten). Ook daarbij is in de meeste gevallen sprake van instemmingsrecht.

Vakantieregelingen. Daarbij gaat het om de vraag hoe en wanneer werknemers hun vakantie kunnen opnemen. Ook daarbij is er vrijwel altijd sprake van instemmingsrecht.

OR'en in ondernemingen waar geen CAO van toepassing is, hebben overigens bij deze voorbeelden altijd het instemmingsrecht op grond van de WOR.


De 24-uurseconomie
De laatste jaren staan werktijdregelingen onder zware druk. Werkgevers willen graag een grotere flexibiliteit. Ze verwijzen naar het gevleugelde begrip '24-uurseconomie'. Het komt neer op langer open, minder pauze en ook in de weekenden werken.

De consequentie is dat toeslagen buiten het gebruikelijke arbeidstijdenkader (of: dagspiegel) op de tocht staan. Een dag is een dag. Een uur is een uur. En in deze eeuw is er geen plaats meer voor een speciale behandeling van avonden en weekenden. Zo menen werkgevers.


Goede roosters en compensatie zijn niet achterhaald
OR'en krijgen met deze discussie te maken. Ze doen er goed aan zich te realiseren dat goede roosters géén relikwieën uit grootvaders tijd zijn. Datzelfde geldt voor compensatie voor minder goede roosters. De noodzaak van voldoende hersteltijd, de wenselijkheid een sociaal leven te kunnen leiden en zorgtaken te kunnen vervullen, zijn eerder actueler dan ooit, dan ouderwets te noemen. Dat wil overigens niet zeggen dat werken van negen tot vijf altijd ideaal is. Vooral het moeten combineren van werk en zorg maakt flexibeler roosters soms ook voor werknemers aantrekkelijk.


Maatwerk door overlegregeling
Tot de invoering van de Arbeidstijdenwet (ATW) van 1996 hadden veel sectoren hun eigen regelgeving. Daarna niet meer. De ATW geldt in principe voor alle werknemers. De ATW-normen over de lengte van de werkdag, werkweek en nachtarbeidmogelijkheden zijn redelijk ruim gehouden.Per sector konden sociale partners - vakbonden en werkgevers - de normen voor de eigen sector op maat snijden via de overlegregeling. Sommige normbepalingen van de wet kunnen daartoe worden verruimd, andere juist verkleind.

Tips voor de OR

Hoe ga je om met werktijdregelingen en de ATW?


1 Raadpleeg, behalve de WOR, de geldende CAO
Gaat het over werktijden? Dan is de CAO als bron van taken en bevoegdheden minstens even belangrijk als de WOR. Het komt voor dat werkgevers regelingen op eigen gezag invoeren waar zij op grond van de CAO de OR voor moeten raadplegen. Geen CAO? Vraag hem op bij de vakbond!

2 Beoordeel noodzaak van verlengde of flexibele werktijden
Doe dat grondig! Opmerkingen van p&o of de werkgever als 'we moeten wel, want de concurrentie doet het ook', 'we leven nu eenmaal in een 24-uurseconomie', 'Albert Heijn is ook langer open' zijn slogans, geen argumenten. Vraag je af waaropde directie de hoop op omzetvergroting baseert ? Staat het ongemak van werknemers in verhouding tot de te verwachten voordelen?

3 Toeslagen zijn er niet voor niets
Moeten werken op 'inconveniënte uren' heeft zijn weerslag op het leven van de werknemer. Ook hiervoor geldt: afschaffen of afbouwen kan alleen op basis van zeer goede argumenten, niet op basis van slogans.

4 Pauzes en rusttijden zijn van levensbelang
Wordt er te lang achter elkaar doorgewerkt? Wordt er te kort gerust tussen de diensten door? Dat heeft zijn weerslag op de gezondheid. OR'en doen er goed aan die goed te bewaken. Ook als werknemers zelf er de hand mee lichten. Bijvoorbeeld door onderhandse afspraken dat ploegen een half uur later beginnen en dan geen pauze nemen.

 

door Hans van den Hurk - OndernemingsRaad laatste update:16 nov 2010

reageer

Of registreer je om te kunnen reageren.