Preventiemedewerker legt vinger op de zere plek

0

Met ingang van 1 juli is de Arbowet gewijzigd. Voortaan
moeten bedrijven preventiemedewerkers aanstellen. Dat moet in overleg met de OR.
Een mooie gelegenheid voor de OR om het arbobeleid weer eens goed door te
lichten en de vinger aan de pols te houden. Mooie bijkomstigheid: de OR kan zich
meteen op de werkvloer profileren.

Elske ter Veld houdt haar favoriete boek omhoog: Een kwaad leven, over de allereerste enquête over arbeidsomstandigheden in 1887. Het boek beschrijft onder andere schokkende arbeidsomstandigheden waaronder kinderen moeten werken. Op de vraag ‘zou je daar dan niet eens over praten?’ was destijds het antwoord ‘o nee, dat zouden wij nóóit durven!’. 

Sindsdien is er veel veranderd
Werknemers zijn mondiger en de arbeidsomstandigheden een stuk beter. ‘We hebben nu niet alleen de praktische arbeidsomstandigheden aan regels gebonden, maar in de wet gaat het ook over omgangsvormen, zoals pesterijen.’

Aan het werk blijven
Ter Veld was dagvoorzitter van het SBI-congres op 16 juni 2005, over de preventiemedewerker, ook wel arbo-ambassadeur genoemd. Per 1 juli van dat jaar is de verantwoordelijkheid voor het arbobeleid in de eerste plaats bij de werkgever komen te liggen. Het kan het niet meer zomaar over de schutting naar de arbodiensten worden gegooid.


WIA en WGA
‘De WIA – Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen – en de WGA – Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten – vervangen de WAO. Preventie van verzuim is daarmee helemaal belangrijk geworden’, zegt Ter Veld. ‘Voor werknemers is het van levensbelang dat ze na arbeidsongeschiktheid zo veel mogelijk aan het werk blijven. Wie niet meer werkt, krijgt nog maximaal 70 procent van het minimumloon, wie nog gedeeltelijk werkt, kan nog een aanvulling op de uitkering krijgen.’

Preventiemedewerkers
Bij het arbobeleid ligt de nadruk kortom niet langer op ziekteverzuim, maar op preventie. De werkgever moet zich voortaan laten bijstaan door een of meer deskundige werknemers. Die moeten al of niet werken vanuit een interne arbodienst of in combinatie met een externe arbodienst. Deze preventiemedewerkers zijn werknemer in het bedrijf, maar werken onafhankelijk en zelfstandig.

Beschermd tegen benadeling
De preventiemedewerker heeft een wettelijke bescherming tegen benadeling, zoals ook OR-leden dat hebben. ‘De preventiemedewerker heeft géén toezichthoudende taak,’ zegt Jaap Waverijn, voorzitter van het College van Deskundigen van de Beroepsvereniging voor Arboadviseurs (BvAA). ‘Dat blijft de verantwoordelijkheid van de arbocoördinator in het bedrijf. De preventiemedewerker legt alleen de vinger op de zere plek.’

Bevoegdheden preventiemedewerker
De preventiemedewerker is bevoegd om te overleggen met zowel medewerkers als leidinggevenden, mag gevraagd en ongevraagd advies geven en mag mensen aanspreken die bijvoorbeeld geen persoonlijke beschermmiddelen gebruiken of niet de juiste veiligheidsprocedures volgen. Een overzicht van bevoegdheden:

•  In overleg treden met betrokkenen en verantwoordelijken bij afwijkingen van arbobeleid
•  Rapporteren van voortdurende problemen aan VGWM-commissie van de OR
• Gevraagd en ongevraagd tussenkomst plegen
•  Inzage hebben in relevante documentatie

Verantwoordelijkheden van de preventiemedewerker 
De preventiemedewerker is zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn tussenkomst en legt zelf verantwoording af aan de preventiemedewerker-collega’s en de VGWM-commissie van de OR. Eindverantwoordelijkheid voor arbobeleid blijft bij leidinggevenden en directie van de organisatie liggen.

Randvoorwaarden bij invoering
Belangrijke randvoorwaarde bij de introductie van preventiemedewerkers is steun van management en OR. Iedereen moet bereid en voorbereid zijn op een serieuze afhandeling van problemen die ze aankaarten.

Actieve steun
Leidinggevenden en managers dienen actieve steun te verlenen om de preventiemedewerkers hun werk te laten doen. Daarbij moeten ze hun eigen verantwoordelijkheid als leidinggevende niet uit het oog verliezen.
Ook voor het beschikbaar stellen van tijd, middelen, overleg en opleiding hoort draagvlak te zijn. De tijdsbesteding van de preventiemedewerker is niet in uren te vangen, het is geen hoofdtaak in de eigen functie. Belangrijke voorwaarde voor de invoering van het systeem van preventiemedewerkers is dat het alleen werkt op basis van vrijwilligheid.

Wat kan de OR met preventiemedewerkers?
‘Het is verstandig een aparte commissie te benoemen waarin de preventiemedewerker, de OR, iemand van P&O, iemand namens de werkgever en de arbocoördinator zitting hebben,’ zegt Waverijn. ‘Dan kun je samen het beleid vormgeven. De OR kan erop toezien dat het arbobeleid geen papieren tijger wordt.’ De Arbeidsinspectie kan nog steeds het arbobeleid toetsen, de arbozorg blijft een verplichting en de OR heeft instemmingsrecht bij de invulling van de preventietaken. Het gaat immers om een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim of reïntegratiebeleid.

Een of meer preventiemedewerkers?
Een bedrijf kan één of meer preventiewerkers aanstellen. Als het nodig is voor elke afdeling één. De bevindingen van de preventiemedewerker kunnen worden verwerkt in de RIE.

Met het in eigen hand nemen van het arbobeleid, rijzen veel vragen
• wat voor bedrijf zijn wij eigenlijk?
• waar liggen bij ons precies de risico’s?
• waardoor wordt het ziekteverzuim op de verschillende afdelingen veroorzaakt?
• wie kan de preventietaken het beste onder zijn hoede nemen?

Door zich actief met de totstandkoming van het arbobeleid en de benoeming van de preventiewerker te bemoeien, kan de OR zich meteen op de werkvloer profileren.

Elke werknemer kan preventiemedewerker worden
‘De taken van de preventiemedewerker zijn slechts summier in de wet vastgelegd,’ zegt Jos Toes, voorzitter van de werkgroep preventie van de Branche Organisatie van Arbodiensten (BOA). Volgens hen moet de preventiemedewerker in ieder geval:
• preventie binnen de organisatie organiseren
• bijstand leveren met betrekking tot de RIE
• adviseren van en samenwerken met belanghebbenden en betrokkenen, zoals de OR
• de weg weten naar relevante informatiebronnen.

Deskundigheid preventiemedewerker bepalen
BOA heeft een richtlijn opgesteld om de deskundigheid van de preventiemedewerker te bepalen. De richtlijn wordt in augustus openbaar gemaakt. Toes benadrukt dat niemand verplicht is om de richtlijn te volgen: ‘die is slechts bedoeld om handvatten te leveren.’

Niemand?
Veel OR-leden hebben te maken met een hoge werkdruk. En het lukt lang niet iedere OR om alle beschikbare zetels te vullen. Wat gebeurt er als niemand zijn vinger opsteekt om preventiemedewerker te worden? ‘In dat geval mag de werkgever iemand aanwijzen,’ zegt Jan Korff de Gidts, teamcoach en preventieadviseur van SBI training & advies. ‘In de wet staat duidelijk dat het gaat om deskundige werknemers, al mogen die wel samenwerken met externe deskundigen. Alleen in hele uitzonderlijke gevallen mag de functie van preventiemedewerker worden uitbesteed. Maar als de werkgever iemand aanwijst, dan moet dat wel gebeuren met instemming van de OR of personeelsvertegenwoordiging.’

Je moet goed kunnen communiceren
‘Het is goed mogelijk om de preventietaken over verschillende werknemers te verdelen,’ zegt Jan Korff de Gidts. ‘Bijvoorbeeld op werkvloerniveau de alledaagse risico’s en op beleidsniveau.’ Om de deskundigheid van de preventiemedewerkers te bevorderen, biedt zijn bedrijf een opleiding aan. ‘De opleiding voor preventiemedewerkers wordt in samenwerking met de OR en de werkgever aangeboden. Er wordt, naast de inhoud van RIE, vooral aandacht besteed aan sociale en communicatieve vaardigheden. Want als een preventiemedewerker iets moet kunnen is het wel communiceren.’

Stappenplan bij het benoemen van preventiemedewerkers

1 Beoordeel de RIE afdelingsgewijs
– Is de RIE herkenbaar, bruikbaar en actueel?
2 Maak een conceptvoorstel invoering preventietaken
– Welke risico’s moeten leidinggevenden en werknemers beheersen?
– Welke preventietaken vloeien daaruit voort?
– Wie worden belast met preventietaken?
– Welke deskundigheid moeten zij in huis hebben?
– Over welke ervaring moeten zij beschikken?
– Hoe ziet de organisatie van de preventiemedewerkers, inclusief de arbocoördinatoren eruit?
– Hoeveel tijd kunnen de preventiemedewerkers besteden aan hun taken?
3 Bespreek dat met de OR
4 Verkrijg instemming van de OR
5 Voer preventietaken in
6 Evalueer ook tussentijds

Meer informatie
• Stecr, het kennisnetwerk van de arbodienstverlening, biedt een leidraad voor het vaststellen wat een preventiemedewerker moet kunnen en kennen: www.stecr.nl
• Andere interessante sites: www.arbo.nl en www.beroepsrisico.nl
• Voor functieprofielen, aanstellingsdocumenten, enzovoort: www.sbi.nl
 

 
 

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someonePrint this page

Over Auteur

Redactie ORnet

De redactie van ORnet zorgt er gezamenlijk voor dat jij op de hoogte blijft van van innovatieve, inspirerende en vooral betrouwbare vakinformatie over OR gerelateerde onderwerpen.

Reageer