'Or, focus ook op de langere termijn'

Door alle dagelijkse zaken die op het bordje van ondernemingsraad en bestuurder liggen, komen zij niet altijd toe aan kwesties van de langere adem en het grotere verband: de strategische vraagstukken. Hoe krijgen we die wél op de agenda?
Delen:

Neem bijvoorbeeld de energietransitie, vertelt Marjolein Zomer, secretaris van de Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM) bij de Sociaal-Economische Raad (SER). We zien het al jaren aankomen, en we kennen vrijwel allemaal de noodzaak ervan. ‘Maar zijn we erop voorbereid? Weten we wat de gevolgen zijn, bijvoorbeeld voor de medewerkers? Bestaan de huidige functies van onze mensen over een paar jaar nog, of hoe veranderen sommige functies in onze organisaties? Heeft de organisatie een beleid uitgestippeld om met zulke veranderingen te kunnen omgaan? Draagt dat beleid bij aan oplossingen op de langere termijn?’

Veel ingrijpende ontwikkelingen

De energietransitie is slechts één voorbeeld van de vele ingrijpende ontwikkelingen waarmee bedrijven moeten dealen. Zomer: ‘Je kan ook denken aan de digitalisering en robotisering van ons werk. Of aan de noodzaak tot verduurzaming van de bedrijfsvoering. Het zijn allemaal zaken die op het oog wat verder weg liggen dan onze dagelijkse bezigheden, maar die evengoed grote gevolgen hebben voor de organisatie en dus ook voor de medewerkers. Lastige kwesties omdat ze zo groot en veel omvattend zijn. Je moet er iets mee, maar waar begin je dan?’

Het gaat erom, zegt Zomer, hoe we de organisatie kunnen meenemen in de noodzaak van verandering. ‘Als de bestuurder er weinig oog voor heeft, hoe kan de medezeggenschap hem er dan op attenderen dat we er wel aan moeten werken?’

Tip: Wees als ondernemingsraad goed voorbereid! Met de Kennisbank OR in de Praktijk heb je altijd toegang tot een schat aan tools, adviezen en artikelen. Met onder andere een uitgebreide sectie over arbeidsomstandigheden. Bekijk de abonnementen en de speciale aanbieding!

Artikel 24-vergadering

Daar heeft de medezeggenschap, dankzij de Wor, gelukkig verschillende gelegenheden voor tot zijn beschikking. ‘Op de eerste plaats kun je deze zaken aankaarten op het algemene gang van zaken-overleg, ook bekend als de artikel-24-vergadering. Dat zijn bij uitstek momenten voor strategische langetermijnkwesties. Dit overleg moet tweemaal per jaar plaatsvinden, en daar kan de or zelf zaken voor agenderen.’

Sterker nog, bijdragen aan de continuïteit van je organisatie is onderdeel van de zorgplicht die een or heeft tegenover organisatie en medewerkers – volgens weer een ander Wor-artikel. ‘Kijk dus welke ontwikkelingen grote impact hebben op jullie organisatie, en ga daarover in dialoog met de bestuurder.’

De noodzaak van die dialoog

Voordat je als or een bestuurder kunt overtuigen van de noodzaak van die dialoog, moet je het binnen de or eens zijn over de strategische kwesties, benadrukt Zomer. ‘Het begin van een nieuwe zittingsperiode is bij uitstek zo’n moment dat geschikt is om even wat uit te zoomen en afstand te nemen van het dagelijkse or-handwerk. Neem de tijd om het eens te worden over een gezamenlijke visie. Daarmee sta je een stuk sterker om de bestuurder te overtuigen hier ook over na te denken.’

‘Ook hiervoor biedt de wet weer een aantal aanknopingspunten voor de or. Zo heb je het recht om informatie op te vragen over strategische beleidskwesties. Vervolgens kun je die zaken agenderen voor de overlegvergadering. Komt er dan nog steeds geen bevredigend antwoord, benut dan het initiatiefrecht om met eigen voorstellen te komen.’

Extra scholing

Zeker, strategische zaken zijn geen hapklare brokken. Hoe pak je zoiets aan? Hoe maken we hier überhaupt tijd voor? Hoe lastig misschien ook: je hoeft natuurlijk niet met oplossingen te komen. ‘Maar door je daar mee bezig te houden, word je wel waardevoller als overlegpartner voor je bestuurder. Misschien niet gelijkwaardig, maar wel van meer toegevoegde waarde. En mocht je eraan twijfelen of jullie wel voldoende onderlegd zijn in deze materie: dien een verzoek in voor meer tijd en scholing in de onderwerpen die daarom vragen.’

Door je ook met strategische vraagstukken bezig te houden, stijgt je toegevoegde waarde als or. Ook voor de bestuurder

De beperkte zittingstermijn is een van de drempels voor de or om hierin door te pakken. Toch, zegt Zomer, loont het om te proberen daar overheen te stappen. ‘Wil je als or je stempel drukken en iets nalaten waaraan je collega’s wat hebben, beperk je dan niet tot reageren op verzoeken om instemming en adviesaanvragen. Maar trek het initiatief naar je toe en plaats belangrijke zaken op de agenda. Maak er werk van.’

Concertgebouw

Zoals de ondernemingsraad van het Concertgebouw in Amsterdam onlangs liet zien, kan dat leiden tot mooie resultaten. Daar was de bestuurder blij met de initiatieven tot verduurzaming van het gebouw van de werkvloer; alleen al omdat de bestuurder er eerder zelf maar niet aan toekwam. ‘Lukt dat niet, zorg dan op zijn minst wel voor een langetermijnperspectief binnen je adviestrajecten.’

Die aandacht voor strategie op de langere termijn wil de SER graag onder de aandacht brengen bij ondernemingsraden. In Marjolein Zomers workshop ‘Strategisch sterk: Jouw or-rol bij strategische vraagstukken’ op het OR Kennisfestival op donderdag 24 november aanstaande ga je er samen mee aan de slag.

Lees ook:

OR Kennisfestival op 24 november 2022

Hoe kan je als or het beste het adviseren bij besluitvorming over mens en organisatie, en wel zo dat je écht wordt gehoord? Je moet dan de fijne kneepjes kennen van werkgeluk, duurzaam inzetbaar, hybride werken, diversiteit en inclusiviteit, en effectief communiceren. Die leer je in een ontspannen sfeer tijdens het OR Kennisfestival op 24 november 2022 in de Jaarbeurs, Utrecht.

Bekjk het complete programma!