Bernard van Lammeren

<br>Bij de recente oprichting van de Stichting Onderzoek Medezeggenschap (SOMz) is gebleken dat meer wetenschappers met dit onderwerp bezig zijn dan de oprichters zelf wisten. Een aanleiding om te kijken welke interessante dingen er gebeuren en wat de medezeggenschap aan goed onderzoek kan hebben.

Soms raken advocaten zo betrokken bij een kwestie, dat je er een boek over zou kunnen schrijven. Dat is Marian van Leeuwen overkomen, vanaf het moment dat de or van Novio zich tot haar wendde. In de drie jaren die daarop volgden stapte ze maar liefst acht keer naar de rechter, waarvan twee keer naar de Ondernemingskamer. Welk verhaal zit daarachter?

In het onlangs gesloten sociaal akkoord staat dat er een eind moet komen aan schijnconstructies die het arbeidsrecht uithollen. Een mooie afspraak, maar daarvan telt het sociaal akkoord er nog wel een paar. Meer zoden aan de dijk zet het feit dat rechters steeds vaker door constructies heen prikken wanneer daarmee afbreuk wordt gedaan aan de toepassing van arbeidsrechtelijke voorschriften.

Abvakabo FNV werkt toe naar een voorlopig hoogtepunt in een campagne tegen kabinetsplannen rond de thuiszorg. De manifestatie, op 4 februari, heeft de aandacht voor de problemen van de sector ongetwijfeld vergroot. Maar in de sector zelf staat de bond alleen, tegenover een coalitie van werkgevers en drie andere bonden. Ondernemingsraden maken er ondertussen het beste van.

Het woord ligt ineens op ieders lippen: payrolling. Echt nieuw is het verschijnsel niet, dus waarom zijn werkgevers er ineens zo gek op? En waarom heeft de vakbeweging, na enkele jaren van toenadering, het ineens de oorlog verklaard? En wordt het trouwens wat met die oorlog?

In de Grote Sanering van de jaren tachtig verwierf adviesbureau McKinsey een geduchte reputatie met ingrijpende reorganisaties en de belofte van tientallen procenten rendementsverbetering. Ook in de huidige crisis valt de naam vaak. Maar het bureau wil niet meer te boek staan als boeman. Het laat de bezuinigingen 'uit de mensen zelf' komen. Or-leden zijn het erover eens dat die werkwijze de medezeggenschap voor een nieuwe situatie plaatst.

Ondernemingsraden kunnen een beroep doen op een keur aan adviseurs. Hoe kijken die tegen hun rol aan, en welke ontwikkeling maakt hun vak door? OR informatie vroeg het aan ervaren rotten én aan jong talent.

Op 1 januari 2007 verkocht Utrecht zijn gemeentevervoerbedrijf GVU aan Connexxion, vooruitlopend op verplichte aanbesteding van het stadsvervoer. Kort daarna besloot de Tweede Kamer dat de vier grote steden niet aan die plicht gebonden zijn. De ondernemingsraad van GVU stelde alles in het werk om de verkoop terug te draaien, maar tevergeefs.

De Europese ondernemingsraad van Sara Lee beleeft drukke jaren: het conglomeraat verkoopt de ene divisie na de andere. Door één lijn te trekken wist de Eor de positie te versterken van collega's in landen waar weinig of geen medezeggenschap bestaat.

In 2008 raakte Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam (BJAA) in een bestuurscrisis. De directeur vertrok, nadat de or het vertrouwen in hem had opgezegd en ook de politiek zich ermee was gaan bemoeien. De structurele problemen van BJAA bestaan nog steeds. Toch spreekt de ondernemingsraad van 'een verschil van dag en nacht'.