Organisaties staan voor complexe keuzes die vragen om brede betrokkenheid. Naast de or ontstaan nieuwe vormen van inspraak, zoals het medewerkersberaad en financiële participatie. De centrale vraag: hoe organiseren we invloed zodat besluiten beter én legitiemer worden?

Medezeggenschap draait om samenwerking, overleg en soms zelfs om de or als adviseur van de directie. Maar wie echt invloed wil hebben, moet óók oog hebben voor macht. Welke formele en informele machtsbronnen heeft de or en hoe zet je die effectief in?

Het zijn woelige tijden. De wereld staat in brand, dat staat niet ter discussie. Ook de medezeggenschap kan daarvoor niet de ogen sluiten, want organisaties in Nederland moeten zich hierop voorbereiden. Maar moeten we niet nog een stap verder gaan?

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft de Driehoek 3D Trofee 2025-2026 gewonnen. Dit is de prijs voor de organisatie met het beste overleg in de governance-driehoek van medezeggenschap, toezicht en bestuur.

We horen voortdurend frames om ons heen. Denk aan graaiflatie, havermelkelite of plofkip. Ook in de politiek: de PvdA die, door de samenwerking met GroenLinks, ineens radicaal-links is. Dat we ze vaak horen, is niet voor niets. Op de een of andere manier werken frames. Werken ze ook in de medezeggenschap?

Moet een zetelverdeling in een or altijd strikt evenredig zijn? Volgens de kantonrechter Den Haag niet. Soms is een afwijking juist nodig om te voorkomen dat een onderdeel structureel buitenspel komt te staan.

Steeds vaker wordt AI genoemd als aanleiding voor reorganisaties. Voor de or is de vraag of technologie daadwerkelijk arbeidsplaatsen laat vervallen, of dat andere bedrijfseconomische keuzes de doorslag geven.

'Oh ja, we moeten ook nog langs de or.' Zo klinkt het soms in bestuurskamers waar medezeggenschap als hinderlijk wordt ervaren. Op de werkvloer klinkt tegelijk: 'Wat weet zo'n or nou te bereiken?' Daarmee krijgen or's niet de waardering die ze verdienen.

De centrale ondernemingsraad (cor) van de gemeente Amsterdam wilde meerdere ondernemingsraden behouden. De gemeente koos voor één or voor de gehele organisatie. De kantonrechter ging daarin mee.

Jan Plat, voorzitter van de centrale ondernemingsraad (cor) van Stork, was officieel al met pensioen, maar bleef aan om te helpen de medezeggenschap vorm te geven, na de overname door een Duitse partij in 2024. Hij blikt terug op een intensieve periode van fusies, overnames en reorganisaties én op zijn bijna 30 jaar ervaring in medezeggenschap.