"De loonkloof tussen mannen en vrouwen blijft een hardnekkig probleem", vertelt Sabine van Baren, senior associate bij Osborne Clarke. "In 2024 lag het gemiddelde uurloon van vrouwen 10,5 procent lager dan dat van mannen. De EU-Richtlijn Loontransparantie moet hier verandering in brengen door het gebrek aan transparantie over beloning aan te pakken. De nieuwe verwachte datum van inwerkingtreding is 1 januari 2027. Voor ondernemingsraden betekent dit een cruciale rol met aanzienlijk uitgebreide bevoegdheden." Internationaal advocatenkantoor Osborne Clarke helpt ondernemingsraden met deze nieuwe verantwoordelijkheden.
De nieuwe wetgeving vraagt om grondige kennis van beloningsstructuren, genderneutrale functiewaardering én het ondernemingsbegrip”
Uitgebreid instemmingsrecht voor or
Het instemmingsrecht van de ondernemingsraad wordt fors uitgebreid. De door de Richtlijn vereiste 'nauwe samenwerking' is in het Wetsvoorstel vertaald naar een uitbreiding van het reeds bestaande instemmingsrecht van de ondernemingsraad ten opzichte van beloningsregelingen.
"Naast het huidige instemmingsrecht voor belonings- en functiewaarderingssystemen, krijgt de ondernemingsraad instemmingsrecht over de objectieve, genderneutrale criteria die ten grondslag liggen aan de loonstructuur", begint Van Baren. "Ook heeft de ondernemingsraad een instemmingsrecht bij de indeling in categorieën werknemers die gelijkwaardige arbeid verrichten. Voor die indeling moet er gekeken worden naar de vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en werkomstandigheden behoren bij de arbeid. Ook op het punt waarop ongerechtvaardigde loonverschillen worden verholpen, én de beloningsevaluatie inclusief plan van aanpak heeft de ondernemingsraad een instemmingsrecht. Zonder instemming van de ondernemingsraad kan de werkgever besluiten over loonstructuren alleen met toestemming van de kantonrechter nemen."
"Daarnaast moet de werkgever de ondernemingsraad raadplegen over de loonrapportage en wordt de ondernemingsraad verzocht de juistheid hiervan te bevestigen. De ondernemingsraad krijgt ook het recht om verduidelijking te vragen over gerapporteerde loonverschillen."
Nieuwe rapportageverplichtingen
De rapportagefrequentie is afhankelijk van het aantal werknemers binnen de organisatie en varieert van eens per drie jaar bij 100 tot 249 werknemers, tot jaarlijkse rapportage bij 250 of meer werknemers. Bij een loonkloof van meer dan 5 procent die niet objectief gerechtvaardigd kan worden, moet binnen zes maanden een beloningsevaluatie plaatsvinden in nauwe samenwerking met de ondernemingsraad.
Vijf stappen om de or voor te breiden
- Breng de ondernemingsstructuur in kaart - Vraag de werkgever om duidelijkheid over welke organisatorische eenheden kwalificeren als 'onderneming' in de zin van de WOR.
- Vraag inzicht in de loonstructuur - Inventariseer of er objectieve, genderneutrale criteria zijn vastgesteld voor vaardigheden, inspanningen, verantwoordelijkheden en arbeidsomstandigheden.
- Bespreek de categorieën werknemers - Bepaal welke categorieën werknemers gelijk of gelijkwaardige arbeid verrichten.
- Maak gebruik van je rechten - Schakel deskundigen in (artikel 16 WOR) en laat or-leden scholen (artikel 18 WOR).
- Start het gesprek over transparantie - Werknemers krijgen het recht op informatie over individuele loonniveaus en gemiddelde loonniveaus per categorie.
Kennis opbouwen is essentieel
"De nieuwe wetgeving vraagt om grondige kennis van beloningsstructuren, genderneutrale functiewaardering én het ondernemingsbegrip", besluit Van Baren. "Waar met het Wetsvoorstel naar een praktische benadering is gestreefd, leidt de keuze voor het WOR-ondernemingsbegrip in de praktijk juist tot complexiteit en onduidelijkheid, met name voor grote organisaties en concerns."
"Begin nu al met het opbouwen van deze expertise binnen je ondernemingsraad. De uitgebreide bevoegdheden bieden kansen om daadwerkelijk invloed uit te oefenen op eerlijke beloning, maar alleen als de ondernemingsraad goed is voorbereid en zich bewust is van de complexiteit die het werkgeversbegrip met zich meebrengt."
Dit artikel is gesponsord door Osborne Clarke.
