2025 is het jaar van medezeggenschapsjubilea: de Wet op de ondernemingsraden én de SER bestaan 75 jaar. Maar minder bekend is dat het concept van de voordrachtscommissaris ook 20 jaar bestaat.

'De bestuurder wil de reiskostenregeling herzien door onder meer de definitie van woon-werkverkeer aan te passen. Maar die nieuwe definitie gaat in tegen die van de Belastingdienst. Mag dit?' In Vraag & Antwoord beantwoorden experts wekelijks een vraag over medezeggenschap.

De Wet op de ondernemingsraden kent weliswaar al vanaf het begin (1950) een adviesrecht voor de or, maar het beroepsrecht werd pas 29 jaar later ingevoerd (bij een grote herziening in 1979). Wat was eigenlijk de reden om de ondernemingsraad de mogelijkheid te geven om besluiten die van zijn advies afwijken te laten toetsen door de rechter?

Een or kreeg bij een adviesaanvraag over een aanbestedingsprocedure geheimhoudingsplicht opgelegd. Dit leidde tot een kort geding, waarin de kantonrechter moest bepalen in hoeverre de or zijn adviesfunctie kan uitoefenen zonder concurrentiegevoelige informatie te delen. In de rubriek Jurisprudentie bespreken juristen wekelijks een rechterlijke uitspraak.

De ondernemingsraad van een luchtvaartbedrijf wil een externe deskundige inschakelen, maar de bestuurder weigert de kosten te vergoeden. Dit leidt tot onenigheid en stilstand in het overleg. De Bedrijfscommissie van de SER bemiddelt en krijgt het gesprek weer op gang.

Na 75 jaar de Wor afschaffen? Geen goed idee, want dit oudje biedt nog steeds een goede basis voor het medezeggenschapsoverleg tussen or, bestuurder en toezichthouder. Bovendien kan de wet onder andere via een convenant worden aangepast aan de eigen wensen.

De toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers laat bij de gebouwen van veel bedrijven en organisaties nog behoorlijk te wensen over, constateert Steven Jellinghaus. En daar ligt (ook) een rol voor de or.

Op grond van de WOR heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht bij regelingen over opleidingsbeleid. Hieronder staan aandachtspunten voor het beoordelen of opstellen van zo'n regeling.

De eerste Wet op de ondernemingsraden kwam 75 jaar geleden tot stand. Het begrip 'ondernemingsraad' is al meer dan 100 jaar oud. Tijd voor een terugblik.

De medezeggenschap van werknemers wordt primair geregeld in de Wet op de ondernemingsraden. Uitgangspunt van de wet is dat de ondernemingsraad de bevoegdheid heeft om medezeggenschap te kunnen uitoefenen. De basis daarvoor bestaat uit 5 rechten. Deze zijn te verdelen in 4 gradaties van intensiteit van medezeggenschap.

Deze speciale uitgave staat grotendeels in het teken van 75 jaar Wet op de ondernemingsraden. Met onder meer een interview met SZW-minister Eddy van Hijum, een uitgebreide historie van de wet en het ontstaan van specifieke elementen in de medezeggenschap als de ambtelijk secretaris of het beroepsrecht. Ook blikken we vooruit: wat als de Wor nu zou worden geschreven? En wat is nodig om medezeggenschap ook in de toekomst te borgen?

Kan een or-lid ontslagen worden vanwege een verstoorde arbeidsrelatie? Het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis (AVL) in Amsterdam probeerde het, ondanks de wettelijke ontslagbescherming voor or-leden. In de rubriek Jurisprudentie bespreken juristen wekelijks een rechterlijke uitspraak.

Werknemers mogen blij zijn met de Wor. Zonder die wet zouden zij veel minder te zeggen hebben over werktijden, roosters, personeelsregelingen en reorganisaties. Maar nu de Wor 75 jaar bestaat, is de vraag: hoe goed is de medezeggenschap eigenlijk geregeld? Wat valt tegen, en hoe kan het beter?

De Wet op de ondernemingsraden bestaat dit jaar 75 jaar en dat is een mijlpaal om te vieren. Wat opvalt, is dat de wet sinds de jaren 70 in de kern nauwelijks fundamenteel is gewijzigd, betoogt André van Deijk.

De Wet toekomst pensioenen is op 1 juli 2023 ingegaan. Deze wet zet het ingewikkelde Nederlandse pensioenstelsel behoorlijk op z'n kop. Ook staan werknemers voor nieuwe keuzes, zoals het in één keer opnemen van een deel van de pensioenpot. Keuzebegeleiding kan een belangrijke rol spelen, net als de ondernemingsraad.

Om als or verandering te bereiken, is het advies eerst binnenskamers met de bestuurder te overleggen en, als dat niet lukt, naar buiten te stappen. 'Buitenskamers' betekent druk uitoefenen via actoren binnen of buiten de organisatie. Kun je de bestuurder van buiten de vergaderkamer onder druk zetten als hij het voorstel niet steunt?

In de Arbowet zijn regels opgenomen over agressie. De ondernemingsraad heeft op dit gebied rechten en ook de verantwoordelijkheid om actief mee te denken. Wanneer het gaat om agressie op de fysieke werkplek, hou dan als ondernemingsraad de volgende aandachtspunten in de gaten.

Sinds de invoering van de Wet op de ondernemingsraden in 1950 speelt de wet een belangrijke rol in de relatie tussen werkgevers en werknemers in Nederland. Maar nu werk en maatschappij snel veranderen, klinkt steeds vaker kritiek. Hoe zou de Wor eruitzien als we die vandaag opnieuw zouden schrijven?