Er moeten keuzes over de toekomst worden gemaakt; werkgevers zoeken meer voorspelbaarheid in kosten en uitvoering, werknemers willen zekerheid over hun opgebouwde pensioenen. De buy-out komt hiermee weer tevoorschijn. Dit houdt in dat een pensioenfonds alle opgebouwde pensioenen aan een verzekeraar overdraagt, die de hoogte van de pensioenen daarna garandeert. Daardoor is de hoogte van de pensioenen verzekerd: de (toekomstige) pensioenen worden niet lager, maar ook niet automatisch hoger. Hier ligt een belangrijke taak voor de or: scherp beoordelen wat deze overstap voor alle werknemers betekent.

Waarom worden buy-outs weer actueel?

Buy-outs komen opnieuw in beeld door de grote veranderingen die de Wet toekomst pensioenen met zich meebrengt. Veel pensioenfondsen staan op een kruispunt: kunnen zij in het nieuwe pensioenstelsel nog efficiënt en betaalbaar blijven functioneren? Vooral kleinere en middelgrote pensioenfondsen worstelen met stijgende uitvoeringskosten, strengere toezichtseisen en noodzakelijke investeringen in IT- en communicatievoorzieningen.

Tegelijkertijd zoeken werkgevers in het nieuwe pensioenstelsel meer voorspelbaarheid in pensioenpremies en minder financiële risico's op de lange termijn. Door gunstige renteontwikkelingen en het verdwijnen van ingewikkelde pensioenrisico's, vinden verzekeraars het weer interessant om buy-outs te faciliteren. Deze samenloop van factoren maakt buy-outs ineens weer tot een relevante mogelijkheid om pensioenen toekomstbestendig te maken.

Wat betekent een buy-out voor werknemers?

Voor werknemers blijven hun opgebouwde pensioenen bestaan, maar verandert de partij bij wie de pensioenen zijn ondergebracht. Na een buy-out worden de pensioenen ondergebracht bij een verzekeraar. Dat geeft zekerheid, want de toekomstige pensioenuitkeringen kunnen dan niet meer worden verlaagd.

Voor oudere deelnemers kan zekerheid aantrekkelijk zijn, terwijl jongere werknemers juist waarde kunnen hechten aan de mogelijkheid om via een pensioenfonds mee te profiteren van rendement op lange termijn. Een buy-out heeft dus verschillende effecten voor verschillende groepen werknemers.

Wanneer is de or betrokken?

De invloed van de or op een buy-out hangt volledig af van de vraag wie er binnen de organisatie zeggenschap heeft over de pensioenregeling. Bij veel organisaties is pensioen onderdeel van de cao. In die gevallen ligt de besluitvorming bij de cao-partijen en heeft de or geen formele bevoegdheid om mee te beslissen.

In organisaties waar pensioen geen cao-onderwerp is en de werkgever de pensioenregeling zelf vormgeeft, heeft de or wél een formele rol. De or heeft dan instemmingsrecht op grond van artikel 27 lid 7 WOR, omdat het instemmingsrecht ook geldt voor onderdelen van de uitvoeringsovereenkomst die de pensioenregeling raken, waaronder de keuze voor de pensioenuitvoerder.

Wat zijn de voordelen en aandachtspunten?

Wanneer een buy-out wordt overwogen, is het belangrijk om zowel de voordelen als de mogelijke risico's scherp in beeld te hebben. Een buy-out kan werknemers meer zekerheid bieden en werkgevers profiteren van voorspelbare kosten en het wegvallen van uitvoering- en beleggingsrisico's.

Daartegenover staan belangrijke aandachtspunten: de kans op indexatie is bij verzekeraars vaak kleiner dan bij een pensioenfonds dat meer risico kan nemen. Indexatie is onmisbaar bij het behouden van de koopkracht van pensioen. Zonder (voldoende) indexatie wordt het pensioen door inflatie namelijk elk jaar minder waard.

Een buy-out kan werknemers meer zekerheid bieden en werkgevers profiteren van voorspelbare kosten en het wegvallen van uitvoering- en beleggingsrisico's”

Het is mogelijk om bij de buy-out een bepaald niveau van jaarlijkse indexatie "in te kopen". Dit betekent dat de verzekeraar contractueel vastlegt dat de pensioenen ieder jaar met bijvoorbeeld 1% of 2% stijgen, óók als de marktrente of beleggingsresultaten dat niet toelaten. Dit geeft werknemers zekerheid over het behoud van hun pensioenen en koopkracht, maar maakt de buy-out wel duurder.

Een buy-out vraagt bovendien om duidelijke en zorgvuldige communicatie, omdat de overstap gevolgen heeft voor de verwachtingen, dienstverlening en langetermijnperspectief. Vooral de toekomst van de indexaties speelt daarin een hoofdrol. Voor de or ligt hier de taak om te bewaken dat de keuze evenwichtig uitpakt voor alle werknemers.

Wanneer is een buy-out passend?

Een buy-out wordt vooral een reële optie wanneer een pensioenfonds tegen zijn grenzen aanloopt: steeds verder stijgende kosten, weinig ruimte om de pensioenen te verhogen en moeite om het fondsbestuur te vullen met voldoende gekwalificeerde en beschikbare bestuursleden. In zo'n situatie kan het overstappen naar een verzekeraar zekerheid en rust bieden.

Maar, een buy-out is zeker niet altijd de beste keuze. Wanneer een overstap leidt tot lagere indexatiekansen, is een buy-out niet zinvol. De vraag is dus niet óf een buy-out kan, maar wanneer deze werkelijk waarde toevoegt voor álle groepen werknemers.

Het belang van de or

De hernieuwde aandacht voor buy-outs laat zien hoe groot de impact van het nieuwe pensioenstelsel is op de keuzes die organisaties nu moeten maken. Daarbij is het van belang te benadrukken dat de or op grond van artikel 27 lid 7 WOR instemmingsrecht heeft bij besluiten die de keuze voor de pensioenuitvoerder raken. Juist daarom is het belangrijk dat de or tijdig wordt betrokken en kritisch meekijkt naar de onderbouwing, de alternatieven en de effecten voor verschillende groepen werknemers.

Een buy-out is geen standaardoplossing, maar een strategische keuze die alleen waardevol is wanneer alle belangen zorgvuldig zijn afgewogen. Het is aan de or om te zorgen dat een buy-out niet alleen logisch klinkt, maar ook daadwerkelijk het beste is voor de mensen om wie het draait.

Dit artikel is gesponsord door Montae & Partners, geschreven door Nina Vermeulen, junior juridisch medewerker bij Montae & Partners.