De Nederlandse Arbeidsinspectie publiceerde eind april het rapport Arbo in Bedrijf. Deze tweejaarlijkse monitor geeft een beeld van hoe werkgevers hun arboverplichtingen naleven. Hierin lijkt enige vooruitgang te zitten. Zo is het percentage bedrijven dat beschikt over de verplichte risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) de afgelopen jaren licht gestegen. Inmiddels heeft 90% van alle or-plichtige bedrijven de RI&E uitgevoerd.
Toch is een flink aantal van die RI&E’s niet op orde. Ongeveer 30% is niet getoetst, ook in grotere bedrijven. Van de getoetste RI&E’s voldoet 15% volgens de inspecteurs niet aan de vereiste kwaliteit. Vaak ontbreken risico’s en veel bedrijven hebben geen plan van aanpak.
De ondernemingsraad kan hier een rol spelen. De or heeft immers instemmingsrecht bij het beoordelen van de RI&E en het plan van aanpak. Als deze stukken niet worden voorgelegd of niet goed worden besproken, glipt er in de praktijk te makkelijk iets tussendoor.
Betrekken or
Dit kan ook komen doordat de bestuurder de or onvoldoende betrekt bij het arbobeleid, of zelfs helemaal niet. Uit het rapport Arbo in Bedrijf blijkt namelijk dat de medezeggenschap vaak niet op orde is. Een groot aantal bedrijven heeft zelfs geen or, terwijl dat wel verplicht is.
Volgens Arbo in Bedrijf heeft 39% van de or-plichtige bedrijven geen or ingesteld. Dit percentage is zelfs lager dan bij de vorige meting. Deze dalende trend in naleving was ook al te zien in een rapport uit 2023 over de naleving van de Wor.
In een eerdere publicatie is hierover al eens aangegeven dat het wenselijk zou zijn als de Inspectie in zulke gevallen handhavend kan optreden, maar dat is nog steeds niet geregeld.
In de bedrijven waar wél een or actief is, is de medezeggenschap ook niet altijd op orde. Zo is bijvoorbeeld het aanwijzen van een preventiemedewerker een kwestie waarbij de bestuurder de or of personeelsvertegenwoordiging om instemming moet vragen (Artikel 13 lid 2 Arbowet). Dit gebeurt echter vaker niet dan wel, blijkt uit het rapport.
Daarnaast worden werknemers en ondernemingsraden in veel bedrijven niet betrokken bij het opstellen van de RI&E, en maakt de or in een kwart van de gevallen geen gebruik van zijn informatierecht. Ook de verplichte voorlichting aan werknemers komt in de meeste gevallen maar matig van de grond.
Tijdsbesteding or-werk
Interessant is dat de inspecteurs ook hebben gevraagd hoeveel tijd or-leden per week, tijdens werktijd en met behoud van loon, mogen besteden aan hun werkzaamheden voor de or. 68% heeft hierover afspraken en geeft aan gemiddeld 5,6 uur per week aan or-werk te besteden. 23% geeft aan dat er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt, blijkt uit Arbo in Bedrijf.
Per 1 juli 2026 zal in de Arbowetgeving worden opgenomen dat niet-naleving van raadplegingsverplichtingen wél gehandhaafd kan worden door de Inspectie.
De Inspectie nog echter nog steeds niet handhaven als er in het geheel geen formele medezeggenschap is ingesteld. Overleg met belanghebbende werknemers wordt vaak nog als alternatief gezien, maar dit vervangt de formele medezeggenschap niet.
