Een geplande stemming over EU Inc in de juridische commissie van het Europees Parlement is voor de tweede keer uitgesteld, meldt het Financieele Dagblad. De politieke fracties verschillen fundamenteel van mening over de bescherming van werknemersinspraak binnen de nieuwe bedrijfsvorm.
EU Inc moet vooral start-ups helpen om gemakkelijker in verschillende EU-landen actief te worden. De rechtsvorm moet de ingewikkelde lappendeken van nationale bedrijfsregels vereenvoudigen. Maar juist bij medezeggenschap blijken de verschillen tussen lidstaten moeilijk te overbruggen.
Vrees voor ontwijken van medezeggenschap
De discussie gaat over het risico van forum shopping: bedrijven kunnen hun juridische zetel vestigen in een lidstaat met minder vergaande medezeggenschapsregels, terwijl hun werknemers elders werkzaam zijn. De vrees is dat werknemers daardoor bescherming verliezen die zij onder een nationale rechtsvorm wel zouden genieten.
Daarbij speelt vooral de invloed van werknemers op bestuur en toezicht een rol, zoals de vertegenwoordiging van werknemers in Duitse raden van commissarissen.
Dit is een andere vorm van medezeggenschap dan de advies- en instemmingsrechten van de Nederlandse ondernemingsraad. Het ontwerpverslag van Europarlementariër René Repasi (S&D) bevat specifieke voorstellen om werknemersvertegenwoordiging op bestuurs- en toezichtniveau te beschermen.
In Nederland verplicht Artikel 2 WOR ondernemers om een OR in te stellen bij ondernemingen met ten minste 50 medewerkers. De Europese discussie gaat over de vraag hoe nationale medezeggenschapsrechten binnen de nieuwe rechtsvorm worden gewaarborgd.
Werkplek of juridische zetel?
De sociaaldemocraten en de Groenen willen voorkomen dat EU Inc een rechtsvorm zonder medezeggenschap wordt. Hoofdonderhandelaar René Repasi wil daarom, namens de sociaaldemocraten, aansluiten bij de regels van het land waar werknemers daadwerkelijk werken.
Volgens het FD stelt Repasi voor dat bij activiteiten in meerdere landen wordt onderhandeld over de medezeggenschapsregeling. Leveren die onderhandelingen geen oplossing op, dan geldt het strengste toepasselijke regime als vangnet.
Centrum- en rechtse fracties verzetten zich tegen die aanpak. Zij vrezen dat bedrijven daardoor bijvoorbeeld aan Duitse medezeggenschapsregels moeten voldoen, terwijl hun hoofdkantoor gevestigd is in een land dat dergelijke verplichtingen niet kent.
Pascal Canfin, onderhandelaar namens het liberale Renew, vindt dat EU Inc bestaande medezeggenschap moet beschermen zonder die via de nieuwe rechtsvorm aan heel Europa op te leggen.
Compromis via nationale regels
Ook de lidstaten zoeken een uitweg. Het Ierse voorzitterschap heeft volgens het FD een compromistekst opgesteld die ruimte laat voor nationale eisen.
Lidstaten zouden kunnen verlangen dat een EU Inc die op hun grondgebied actief is, maatregelen neemt zodra volgens de lokale regels medezeggenschap nodig is. Het bedrijf zou dan een dochteronderneming moeten oprichten of de betreffende regels in zijn statuten moeten opnemen.
Bij de beoogde gebruikers roept dat weerstand op. Lucien Burm, speciaal gezant van Startups for Europe, vreest dat daarmee juist de complexiteit terugkeert die EU Inc moet verminderen.
Volgens hem dreigt de rechtsvorm daardoor voor start-ups onaantrekkelijk te worden. "Als dit er zo doorheen komt, is de kans extreem klein dat start-ups er daadwerkelijk gebruik van gaan maken", zegt hij tegen het FD.
Geen definitief besluit
Over EU Inc is nog geen definitief besluit genomen. Het officiële wetgevingsdossier staat nog op 'in afwachting van een commissiebesluit'. Ook het Europees Parlement en de lidstaten moeten uiteindelijk overeenstemming bereiken over de regeling.
