Moderne Medezeggenschap: het belang van strategie en governance

Moderne Medezeggenschap: het belang van strategie en governance
Beeld: Shutterstock

Moderne Medezeggenschap trekt de aandacht van medezeggenschappers en bestuurders in zowel het bedrijfsleven als de (semi)publieke sector. Maar wat houdt deze aanpak precies in? In deze serie verkennen we de uitgangspunten van Moderne Medezeggenschap. In dit eerste deel: strategie en governance.

Alles begint met focus. Waar richt je je als medezeggenschap op? Moderne Medezeggenschap onderscheidt zich door een sterke focus op strategie en governance. Het gaat om het doorgronden van het grotere plaatje.

Strategie en governance als topprioriteit

Strategie en governance zijn onderwerpen die verder afstaan van de dagelijkse praktijk van de medezeggenschap. Juist in tijden van ingrijpende transformaties op het gebied van AI, digitalisering en internationale onrust krijgen deze thema's binnen Moderne Medezeggenschap topprioriteit.

Ongeacht de omvang van de organisatie of de sector waarin je opereert, zul je als medezeggenschap strategie en governance hoog op de agenda moeten zetten.

  • Bij strategie wil je aan de voorkant meedoen en daarvoor is de plaats van de medezeggenschap aan tafel in de boardroom van belang met het formele en informele overleg. 
  • Governance gaat over de aansturing en besturing van een organisatie. De medezeggenschap is in Nederland in de grondwet verankerd en een sterkere positie aan tafel is feitelijk aanwezig, maar is lang nog niet zo gewoon als die nu noodzakelijk zou moeten zijn. 

Strategie is meer dan een financieel doel

Strategie omvat veel meer. Het begint vooraf met de analyse in wat voor een veranderende context de onderneming of organisatie zich begeeft. Vragen die je kunt stellen, zijn:

  • Is er sprake van concurrentie uit onverwachte hoek?
  • Zijn er technologische ontwikkelingen die voor verandering zorgen?
  • Is het moeilijk om personeel te vinden?

Hier kunnen diverse strategische tools voor ingezet worden, denk aan de sterkte-zwakteanalyse (SWOT-analyse), maar ook creatievere vormen zoals scenario’s formuleren of verhaallijnen schrijven. 

Feitelijke gegevens over hoe de organisatie erbij staat betreft productie, inkomsten en uitgaven, innovatie en opbouw van het personeelsbestand geven een goed uitgangspunt om naar voren en naar achteren te kijken. Hoe ontwikkelt de organisatie zich en welke vragen kun je hierover stellen? 

Inzicht in verbeterpunten

Interessant is om de vergelijking te maken met andere organisaties uit de sector. Vaak zijn deze gegevens bij koepelorganisaties, banken, via rapporten van adviesorganisaties of de overheid te vinden.

Je krijgt dan inzicht hoe de eigen organisatie of bedrijf zich verhoudt tot vergelijkbare organisaties. Is je bedrijf een koploper, middenmoter of bungelt het achteraan? Het geeft inzicht waar mogelijke verbeterpunten zitten. 

Serieuzer genomen als OR

Een ondernemingsraad die meer werk maakt van het doorgronden van de strategie aan de voorkant en zelf strategische verkenningstechnieken inzet, wordt in de boardroom serieuzer genomen.

De directie zal in eerste instantie misschien verbaasd reageren, maar wel aangenaam verrast zijn. Het laat zien dat de medezeggenschap beslagen ten ijs komt en gerichte vragen kan stellen die toekomstgericht zijn. Dat is in het belang van de toekomstbestendigheid van de organisatie of het bedrijf. 

Governance en sparringpartner in gouden driehoek 

En dan governance. Moderne Medezeggenschap gaat uit van constructieve samenwerking in een gouden driehoek tussen directie en raad van commissarissen/toezicht (de zeggenschap) en de medezeggenschap.

Binnen de governance is het van belang te weten wat jouw plaats aan tafel is. In de Moderne Medezeggenschap word je niet achteraf geïnformeerd, maar vraagt de zeggenschap je al vroeg in het proces om mee te denken en te sparren met de directie.

Maak de volgende stap

Om dat goed te kunnen doen, zijn andere vaardigheden nodig dan alleen kennis van de WOR. Denk aan gesprekstechnieken, diplomatie, psychologisch inzicht, het overtuigend presenteren van eigen voorwerk, het formuleren van onderbouwde standpunten, het stellen van inhoudelijke vragen en het doen van procesvoorstellen.

Dit zijn vaardigheden en competenties die je helpen om een kritische, opbouwende en gewaardeerde sparringpartner te worden voor de toekomstbestendigheid van de onderneming en de achterban.

Het goede nieuws is dat deze vaardigheden en competenties geleerd kunnen worden in opleidingen voor Moderne Medezeggenschap. Het is dus belangrijk om daaraan te werken om de ontwikkelingsstap naar Moderne Medezeggenschap te maken.

Annemieke Roobeek

Annemieke Roobeek

Emeritus hoogleraar

Annemieke Roobeek is emeritus hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement aan Nyenrode Business Universiteit, oprichter van MeetingMoreMinds, deskundige op het gebied van netwerkend werken in ecosystemen, en ervaren commissaris op voordracht van de medezeggenschap.

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.

Nora - Jouw digitale OR-expert

ORnet chatKrijg direct antwoord op jouw medezeggenschapsvragen met de ORnet chat. Speciaal ontwikkeld voor OR-leden en medezeggenschaps-professionals en gebaseerd op actuele, juridisch gecontroleerde content van ORnet.nl en de boeken Praktijkgids Ondernemingsraden, WOR Tekst & Commentaar en OR Jaarboek.