'Hard werken, maar de beloning blijft achter'

'Hard werken, maar de beloning blijft achter'

De loonafspraken in cao's van december 2022 waren iets lager dan in november: 6,1 procent hoger loon. Cao's van november bevatten een loonsverhoging van 6,4 procent. Toch is de trend onmiskenbaar omhoog, als het gaat over lonen in cao's. Dat blijkt uit het maandbericht over de cao-onderhandelingen van de AWVN. Ondertussen groeit de onrust over de kloof tussen lonen, prijzen en werkdruk in steeds meer sectoren.

In december vorig jaar werden 25 nieuwe of vernieuwde cao’s afgesloten. Een erg hoog aantal voor de laatste maand van het jaar. Gemiddeld komen in die maand 12 cao’s tot stand. Het betekent nieuwe afspraken voor 334 cao’s in heel 2022. Daaruit komt een gemiddelde loonsverhoging van 3,8 procent. Een stevige stijging, afgezet tegen het gemiddelde van 2,1 procent uit de cao’s van 2021.

Koopkracht daalt met 6 procent

Toch levert de gemiddelde werknemer dit jaar 6 procent aan koopkracht in, ondanks de recordstijging. Dat komt vooral door de enorme prijsstijgingen vorig jaar. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lagen de kosten van het levensonderhoud in 2022 gemiddeld 10 procent hoger dan het jaar ervoor. De inflatie bereikte zijn hoogste stand sinds 1975.

Onrust groeit

En dat leidt toenemend tot onrust op de werkvloer. CNV en met name FNV melden geplande acties waaronder stakingen bij medewerkers van het streekvervoer, drankgroothandels, drogisterijen en gemeenteambtenaren zoals vuilnisophalers en boa’s in januari. Te weinig loonsverhoging en te veel werkdruk zijn de grootste grieven van de ontevreden werknemers.

Tip! Steeds vaker kan de or eigen beleid maken over arbeidsvoorwaarden. Kom in een dag veel meer te weten over je eigen accenten zetten bij maatwerk in de opleiding OR & Arbeidsvoorwaarden.

‘We werken hard, maar de beloning blijft achter’, zo verwoordt Barend Barentsen, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit Leiden het sentiment. Ook hebben eerdere stakingen laten zien dat er wel iets mee valt te bereiken. Vooral de 10 procent extra loon voor treinpersoneel heeft veel mensen aan het denken gezet. ‘Mensen zien successen en willen dat ook in hun sector’. Zo verklaart voorzitter Elzinga van de FNV de stakingsbereidheid. Hij ziet mede hierom ook “spectaculair meer” jongeren onder de 35 jaar lid worden van de vakbond. Ook het CNV heeft deze herfst een derde meer aanmeldingen ontvangen dan in 2021.

boosheid en onrust

Toch meer cao’s afgesloten

Ondanks de verslechterde sfeer in de cao-onderhandelingen is het aantal nieuwe akkoorden hoger dan in andere jaren, meldt de AWVN. De 334 nieuwe akkoorden zijn 81 procent van de 416 cao’s die vorig jaar vernieuwd moesten worden. Dat is meer dan de 70 procent vernieuwde cao’s in een doorsneejaar. Onder de 334 afgesloten cao’s vallen 2,8 miljoen werknemers. Dat is 97 procent van de werknemers waarvan de cao in 2022 afliep. Hoge aantallen, volgens het persbericht van de werkgeversvereniging.

Onvrede, maar ook onzekerheid

In zijn analyse van de cao-onderhandelingen vorig jaar blijft de AWVN zo nuchter mogelijk. Zeker, er is krapte op delen van de arbeidsmarkt en er is maatschappelijke onrust over koopkracht. En natuurlijk voelen werkgevers een soort maatschappelijke druk om het koopkrachtverlies van werknemers te beperken.

Maar de ontwikkeling van de lonen volgt een normaal patroon, dat altijd volgt op economische groei, aldus de AWVN. Met een vertraging van een jaar of meer, dat wel. Ook worden de stijgende lonen afgeremd door vaak sterk oplopende bedrijfskosten, onder meer van energie en andere grondstofprijzen, door steeds onzekerder (bedrijfs)economische vooruitzichten en door de groeiende dreiging van een recessie.

Lees ook:

Beeld: Shutterstock

Het nieuwe pensioenstelsel: welke stappen kan de or al zetten?

De Wet toekomst pensioenen is sinds 1 juli 2023 van kracht. Pensioenfondsen werken aan de overgang naar het nieuwe stelsel en informeren klanten over...

Werknemer kan thuiswerk niet afdwingen, or kan wel helpen met thuiswerkregeling

Werknemer kan thuiswerk niet afdwingen, or kan wel helpen met...

Werknemers in Nederland krijgen weinig vrijheid om te bepalen wanneer ze thuiswerken, blijkt uit een enquête van vakbond CNV. Maar de behoefte om...

Gemeentehuis in Emmen - Beeld: Shutterstock

Wie is de ondernemer bij een gemeente?

Medezeggenschap in gemeenten werkt op veel vlakken net wat anders dan in andere organisaties. Zo heeft een or te maken met het primaat van de...

Beeld gecreëerd met hulp van Dall-e.

Werken in ploegendienst is volgens rechter geen arbeidsvoorwaarde

De werkgever mag 60-plussers uitsluiten van ploegendiensten. Er is geen sprake van een verworven recht en de uitsluiting is geen...

Beeld: Shutterstock

Rechter: oordeel bedrijfsarts gaat boven observaties onderzoeksbureau

Een werkgever vermoedt dat een langdurig zieke werkneemster niet arbeidsongeschikt is en ontslaat haar. De rechter keurt het ontslag af, omdat het...

Beeld: Shutterstock

Politiek primaat - waar zit de ruimte voor medezeggenschap bij...

Ondanks de invoering van de WNRA in 2020 en de Wor sinds 1995, functioneert de overheidssector nog niet als een normaal bedrijf, vooral door het...

Beeld: Shutterstock

Nieuwe wetten en regels per 1 juli 2024: deze zijn belangrijk voor de...

Op 1 juli 2024 treden enkele wetswijzigingen in werking, waaronder de CO2-registratieplicht. ORnet heeft de belangrijkste wijzigingen die voor...

Beeld: Shutterstock

Kan een medewerker van een buitenlands dochterbedrijf lid worden van...

In de rubriek Vraag & Antwoord beantwoordt een expert een vakinhoudelijke vraag. Deze keer gaat het over het toevoegen van een or-lid van een...